75 jaar vrijheid in de Achterhoek

06-03-2020

Auteur: Achterhoek Toerisme

Van september 1944 tot mei 1945 lag de provincie Gelderland in de frontlinie van de Tweede Wereldoorlog. Een periode vol schrijnende verhalen, die we niet mogen vergeten. Maar het was ook de voorbode van de bevrijding. Dit voorjaar wordt overal in de provincie gevierd dat we al 75 jaar in vrijheid leven. Ook in de Achterhoek staan er verschillende activiteiten op het programma. 

Gerda Brethouwer is directeur van het Nationaal Onderduikmuseum in Aalten. Daarnaast is ze betrokken bij ’75 Jaar Vrijheid Achterhoek’. De provincie Gelderland heeft in 2016 elke Gelderse regio opgeroepen om een eigen programma te ontwikkelen. Gerda: “Toen was 2020 nog ver weg, nog niet iedereen was ermee bezig. Maar in ons museum is dit thema altijd actueel: we vertellen verhalen over de oorlog vanuit burgerperspectief. Samen met twee andere musea hebben wij dan ook de handschoen opgepakt en zijn we gaan nadenken over een programma voor de Achterhoek. We wilden graag iets anders doen dan de andere regio’s, iets wat paste bij onze unieke ligging aan de grens.” 

Grensoverschrijdend

Vanaf het begin werden daarom ook de Duitse gemeenten Vreden, Bocholt en Emmerich bij de plannen betrokken. “Zij zeiden, áls we het ooit samen willen vieren, dan is nu het moment”, vertelt Gerda. Zo ontstond langzamerhand een plan dat is gebaseerd op samen, grensoverschrijdend vrijheid vieren. Inmiddels hebben zes Duitse, acht Achterhoekse en drie Liemerse gemeenten zich eraan verbonden. 

Persoonlijke verhalen

Gerda vertelt: “Musea, gemeenten, organisaties en verenigingen konden activiteiten aanmelden. Een belangrijke voorwaarde was, dat elke activiteit in meer of mindere mate grensoverschrijdend moest zijn. Dat betekent niet dat alles zowel in Duitsland als in Nederland plaatsvindt, het kan ook gaan over verbindingen leggen, elkaar ontmoeten en leren kennen. Daarnaast waren we vooral op zoek naar activiteiten waarmee persoonlijke verhalen worden doorgegeven. Want met persoonlijke verhalen kun je je identificeren.” Het resulteerde allemaal in een afwisselend programma met exposities, lezingen, routes, re-enactment, educatieve projecten, een rockopera en een grenzeloze verhalenroute. 

Koppeling met het heden

Gerda merkt dat het thema steeds meer begint te leven, zowel in Duitsland als in Nederland. “We vieren niet zozeer dat de bevrijding 75 jaar geleden is, maar wel dat we al 75 jaar in vrijheid leven. Dat betekent dat we niet alleen naar het verleden kijken, maar vooral ook naar het nu en de toekomst. Er is bijvoorbeeld de reizende tentoonstelling ‘Kinderen van de vrijheid’, waarin een Duits verhaal en een Nederlands verhaal uit de oorlog worden verteld, maar ook een verhaal van een Syrisch kind dat met zijn ouders is gevlucht uit Damascus.”

Historische plek

Het programma wordt op zondag 29 maart afgetrapt met een gezamenlijke Duits/Nederlandse brunch op de Heelweg in Dinxperlo. Gerda: “Dit is een historische plek, want hier begon in maart 1945 de bevrijding van Gelderland. De brunch is bedoeld voor iedereen: delegaties uit Nederland en Duitsland, bestuurders, scholieren, kunstenaars en bezoekers. De brunch gaat over in een bevrijdingsestafette en lokale activiteiten. Op 31 mei sluiten we het herdenkingsjaar af op festival Achterland in Doetinchem. Maar dat betekent niet dat alle activiteiten dan stoppen. Meerdere projecten lopen nog het hele jaar of zelfs langer door.” 

Gemeenschapszin

Gerda is trots op het programma dat er ligt. Volgens haar past het helemaal binnen de traditie van de Achterhoek. “We hebben natuurlijk geen groot evenement zoals Market Garden. Maar als je alle kleine evenementen en activiteiten bij elkaar optelt, is het echt indrukwekkend. Ik vind het ook zo mooi dat veel initiatieven echt vanuit de gemeenschap komen; ze zijn ontplooid door verenigingen, door scholen of zelfs door hele dorpen. Dat is uniek in Nederland en past helemaal bij de geschiedenis van onze streek, waarin onderlinge betrekkingen heel belangrijk zijn. En iedereen is welkom, ook toeristen. Zij zullen echt de gemeenschapszin en gastvrijheid van de Achterhoek ervaren.”

Meer weten over het programma? Medio maart wordt de Vrijheidskrant huis-aan-huis verspreid. Een overzicht van het programma in de hele provincie staat ook vermeld op gelderlandherdenkt.nl